Honden en katten duurzaam gezond gefokt

Normal f1324052f1af047d19639e335d7564a937759621

Het probleem

Diereigenaren én dierenartsen worden dagelijks geconfronteerd met ernstig zieke honden en katten. Veruit de meeste van dit soort ernstige ziektes zijn erfelijk. Ook dieren die zelf niet ziek zijn, kunnen de ziekte doorgeven aan hun nakomelingen. Met als gevolg dat deze ziektes in stand worden gehouden, met alle negatieve gevolgen van dien voor de dieren én hun eigenaren. 

 

Schadelijke raskenmerken én erfelijke ziekten

Als dierliefhebbers geven wij vaak de voorkeur aan een bepaald type of ras. Specifieke eigenschappen – “raskenmerken” – spreken ons aan en zien we al te graag terug in ons favoriete huisdier. Het gevolg van deze te ver doorgevoerde selectie op exterieurkenmerken? Korte schedels, ingedrukte neuzen, uitpuilende ogen of vouworen zijn slechts enkele voorbeelden van raskenmerken, die als aantrekkelijk kunnen worden ervaren, maar daarnaast serieuze gevolgen voor de gezondheid van het dier kunnen hebben. Een overmatige inteelt door het fokken met steeds dezelfde (vaak verwante) ouderdieren betekent daarnaast dat erfelijke ziekten steeds vaker voorkomen. Levershunts, dwerggroei, cardiomyopathie, epilepsie of afwijkende startgroei zijn slechts enkele voorbeelden hiervan. Elk ras kent er inmiddels vele. Er kan geen twijfel over bestaan: schadelijke raskenmerken en erfelijke ziekten vormen een ernstige belemmering van het welzijn van onze huisdieren.

Ongewenst gedrag in hondenpopulaties

Naast fysieke aandoeningen, vormen gedragsproblemen van huisdieren, en in het bijzonder honden, een ernstig probleem als het gaat om het welzijn van dieren. Onvoldoende gesocialiseerde honden vertonen vaak stress- en angst-gerelateerde klachten, terwijl honden die worden aangevallen door agressieve soortgenoten ernstige welzijnsaantasting ondergaan, niet zelden met de dood tot gevolg. Ongewenst gedrag vormt dus steeds vaker een maatschappelijk probleem.

Infectieziekten en zoönosen in hondenpopulaties in Nederland

Infectieziekten en zoönosen (van dier op mens overdraagbare infectieziekten), zorgen in toenemende mate voor een aantasting van het welzijn van honden in Nederland. Oorzaken hiervan zijn onder andere de illegale import van onvoldoende gevaccineerde pups uit Oostbloklanden en import van straathonden uit mediterrane landen. Deze honden lijden vaak aan infectieziekten die (bij aanwezigheid van de juiste vector) ook op mensen kunnen overgaan. Recentelijk zijn gevallen van de dodelijke zoönose Brucella canis vastgesteld bij honden in Nederland.

Uitrol PETscan: gezondheid en welzijn van gezelschapsdieren langdurig bewaken en verbeteren

Alhoewel wij wél weten in hoeverre een bepaalde ziekte of aandoening de gezondheid of het welzijn van het individu aantast, weten wij nog onvoldoende over de ernst en omvang op Nederlandse schaal, laat staan op Europees of internationaal niveau. Deze kennis is echter hard nodig, willen wij ervoor kunnen zorgen dat onze huisdieren zowel op korte als op lange termijn gezond zijn en blijven. Daarom willen wij bij het Expertisecentrum Genetica voor Gezelschapsdieren (ECGG) van de faculteit Diergeneeskunde het nodige inzicht creëren op (vooralsnog) landelijk niveau. Wij willen weten welke type aandoeningen, met welke symptomen, bij welke soort en welk ras, met welke frequentie, waar in het land voorkomen. Zodra wij deze data in beeld hebben, kunnen wij advies en/of beleid ontwikkelen, dat rechtstreeks teruggekoppeld kan worden naar dierenartsen, organisaties en autoriteiten, waardoor de nodige maatregelen getroffen kunnen worden ter bescherming van diergezondheid en –welzijn. Daarnaast kunnen we d.m.v. vervolgonderzoek de genetische achtergrond van erfelijke aandoeningen achterhalen en DNA testen ontwikkelen, en door het geven van fokadviezen (rekening houdend met zoveel mogelijk genetische variatie) er voor zorgen dat erfelijke aandoeningen in de toekomst steeds minder vaak voorkomen, en er steeds vaker gezonde dieren worden geboren.

PETscan

Het ExpertiseCentrum Genetica van Gezelschapsdieren (ECGG) heeft onlangs het meetsysteem “PETscan” ontwikkeld. PETscan stelt eerstelijns dierenartsen in Nederland in staat hun bij huisdieren gestelde diagnoses uit hun praktijkadministratie door te zetten naar de centrale database van het ECGG. Deze diagnoses worden anoniem doorgestuurd en vervolgens geanalyseerd. Binnen dit systeem is het op dit moment mogelijk om (erfelijke) ziekten, rasgebonden kenmerken en infectieziekten te registreren. Met PETscan is dus een onmisbaar instrument ontwikkeld om de diergeneeskunde in staat te stellen gezondheidsproblemen in de hele populatie van gezelschapsdieren te kwantificeren, en op basis daarvan beleid te ontwikkelen om de geconstateerde problemen te bestrijden.

Ons doel

Wij willen ervoor zorgen dat er alleen nog maar honden en katten geboren worden die vrij zijn van erfelijke afwijkingen. Het ExpertiseCentrum Genetica Gezelschapsdieren doet state-of-the-art genetisch onderzoek, en ontwikkeld op basis hiervan relevante DNA-testen die kunnen worden ingezet om ziektes effectief uit de populatie te fokken. Het doel zijn geavanceerd fokkerij-begeleidingsprogramma voor verschillende rassen en ziektes. 

Het is onze ambitie om in de toekomst erfelijke ziektes bij honden en katten te voorkomen, zodat er alleen nog maar gezonde pups en kittens geboren worden. 

Help jij mee? Met jouw bijdrage help je honden en katten aan een gezondere toekomst! 

Wie ik ben

Ik ben dr. Hille Fieten, Europees specialist interne geneeskunde voor gezelschapsdieren en genetisch epidemioloog werkzaam bij het departement Geneeskunde van Gezelschapsdieren op de faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Utrecht. 

Wat ik doe

Naast mijn werk als dierenarts-specialist in de universiteitskliniek voor gezelschapsdieren ben ik tevens projectleider van het ExpertiseCentrum Genetica Gezelschapsdieren. 

Wil je meer over mij weten? Kijk dan hier.

 

Ons uiteindelijke doel en streefbedrag 


Met het streefbedrag van €40.000 kunnen we in 2018/19 een belangrijke stap maken om fokkerij-begeleidingsprogramma te ontwikkelen dat uiteindelijk beschikbaar gemaakt wordt voor alle honden in Nederland bekostigen.